Maker Stories! Geschiedenis van de spiegel: Van cultusobject tot massaproduct

Geen badkamer komt zonder hem, in elke halgarderobe vind je een exemplaar. Het gaat om de spiegel, die je dagelijks als vanzelfsprekend gebruikt. Hoe zie ik eruit? De spiegel geeft het antwoord. Daarbij is de spiegel veel meer dan alleen een gebruiksvoorwerp, hij heeft een sterke symbolische kracht. In de oudheid als afspiegeling van de ziel vereerd, werden spiegelende oppervlakken ook bij ons als belangrijke elementen van het volksgeloof beschouwd. Het verhaal van de spiegel leest als een spannende thriller vol geheimen en verrassingen. Kom mee en begeleid ons op onze tijdreis!

Onze spiegels in het gewenste formaat

Paralleliteit van het licht is cruciaal

De benaming “spiegel” komt uit het Latijn “speculum” en betekent zoveel als reflectie of afbeelding. Het staat dus voor een reflecterend oppervlak. Wanneer licht erop valt, wordt het teruggekaatst. Is het oppervlak glad genoeg, dan behoudt het gereflecteerde licht zijn paralleliteit. Er ontstaat een afbeelding. Een ruw oppervlak daarentegen verstrooit het licht ongeordend in alle richtingen en functioneert daarom niet als spiegel. Fysica behoort niet tot jouw passies, misschien verveelt het je zelfs? Dan wijden we ons aan de cultuurgeschiedenis van de spiegel.

Van de fascinatie van de weerspiegeling

Een van onze vroege voorouders heeft misschien op een heldere zomerdag naar een glad wateroppervlak gekeken. De aanblik van zijn eigen spiegelbeeld bezorgde hem zo’n schrik dat hij gillend wegliep. Maar al snel overwon de nieuwsgierigheid de ontzetting. De spiegel begon zijn onstuitbare triomftocht. Deze leidde hem naar alle continenten en beïnvloedde hele culturen, want de magie van de weerspiegeling heeft een sterke symboliek. Zo belichaamt de spiegel niet alleen ijdelheid en wellust, maar ook wijsheid, zelfkennis en waarheid.

Symboliek doordringt alle culturen

Oude culturen zagen in de spiegel de afspiegeling van de menselijke ziel. Veelvuldig overgeleverd is de mythe van Narcissus. De jongeman kijkt in een bron, wordt verliefd op zijn eigen spiegelbeeld, probeert het te vangen en sterft uiteindelijk aan zijn waan. Onze sagenwereld verbindt spiegels met waarzeggerij. Joodse geleerden geloofden dat de spiegel het gezichtsvermogen kon versterken. In Japan gold de spiegel naast troon en zwaard als keizerlijke kostbaarheid.

Configureer nu de spiegel

Spiegelproductie ware ambachtskunst

De productie van glazen spiegels is in Europa vanaf de 14e eeuw gedocumenteerd. De spiegelmakersgilde maakte in Neurenberg van zich horen. Maar ook Vlaanderen ontwikkelde zich al in de middeleeuwen tot een bolwerk van spiegelproductie. Deze spiegels bestonden uit rond geblazen glas, met een metalen folie erachter of met metaal bedekt. De spiegelmakers in Venetië maakten in het 16e eeuw de doorbraak. Ze produceerden voor het eerst vlakke glasschijven, waarvan ze vervolgens de achterkanten verzinnden.

Spiegel beleeft zijn bloeiperiode in de barok

Als onmisbaar onderdeel van decoratieve ruimte-inrichting beleefde de spiegel in de barok zijn bloeiperiode. Hij gaf kastelen en paleizen een ongeëvenaarde glans. De spiegelzaal geldt nog steeds als het toonbeeld van optische illusie en decadente overvloed. Bijzondere bekendheid verwierf de spiegelzaal van het paleis van Versailles, die Lodewijk XIV. met 300 spiegels liet inrichten. Heersers in heel Europa probeerden dit interieur te kopiëren, maar faalden uiteindelijk door de uniciteit ervan.

Vandaag de dag een industrieel massaproduct

De industriële productie maakte van de spiegel, ooit een uitdrukking van de hoogste ambachtskunst, een massaproduct. Aluminiumfolie wordt in vacuüm op gladde glasplaten geperst. Ook het bedampen van de schijven met aluminium is een gangbare methode. Zilver wordt tegenwoordig nauwelijks nog gebruikt voor de spiegeling, omdat het snel oxideert en dan zijn hoge reflectievermogen verliest.

Bestel nu spiegel op maat